UYGARLIK MI? O DA NE?

hunger_l (1)

CAN DÜNDAR İLE ERDEM GÜL’E- Uygarlığın sınır nöbetçilerine

Clive Bell. Bir İngiliz düşünürü. ‘Uygarlık Nedir?’ başlıklı denemesini yeniden okudum. Çevirmenleri çok ilginç: Vedat Günyol,Mina Urgan,Melih Cevdet Anday,Hilmi Yavuz,Halit Çakır. Kitap 3. Baskı olarak Toplumsal Dönüşüm Yayınları’ndan çıkmış.1995 yılı.

Yazar bütün savaşların ‘Uygarlık Adına’ yapıldığını,öyleyse uygarlığın ne olduğu üzerinde durmamız gerektiğini söylüyor. Çok doğru.

Günümüz savaşlarının da –Irak örneği gibi,Suriye de öyle- ‘Özgürlük ve Demokrasi adına’ yapıldığı söyleniyor. Ama sonra ganimetlerin petrol gibi,enerji kaynakları gibi,değerli madenler gibi hedefler olduğu ortaya çıkıyor.

Bu arada,yazar Orhan Pamuk’un ‘Türkiye’de demokrasi geriliyor’ gibi bir sözünü okudum. Benim görüşüme göre sandığa oy vermek demokrasi olmadığından zaten ülkemde demokrasiden söz edilemez de,acaba ‘ülkemde uygarlık var mı?’ diye merak ettim. Uygarlık konusunda on alt başlıklı bir ölçüt denedim. Bakınız ‘bana göre uygarlık nedir?’:

BİR: GÜÇLÜ iken GÜÇSÜZE ne yaptığınız çok önemli bir uygarlık ölçütüdür. Güçlüsünüz. Yetki elinizde. Kendi istediğiniz gibi mi kullanıyorsunuz,yoksa güçsüzün haklarını mı dikkate alıyorsunuz? Örnekler; toplumu yönetenler,iş yaşamının şefleri,anneler babalar,öğretmenler vb.

İKİ: ZENGİN iken YOKSUL’a nasıl bakıyorsunuz? Ona ‘aptal,tembel’ olarak mı bakıyorsunuz,yoksa ‘olanakları sınırlı,yeterince destek olunmamış’ diye mi düşünüyorsunuz?

ÜÇ: ÇOĞUNLUK iken AZINLIĞA ne ölçüde hak tanınması gerektiği kanısındasınız: Eşit haklar mı verilmeli,yoksa çoğunluğun sınırladığı haklar yeterli mi sayılmalı?

DÖRT: BİLİYORKEN BİLMEYENE nasıl davranırsınız? ‘Cahil işte,bilgisiz,yeteneksiz’ mi dersiniz,yoksa onu da yetiştirmeye mi çalışırsınız? Özellikle öğretmenler için önemli bir davranış kategorisidir.

BEŞ: ALDIĞINI-KAZANDIĞINI hak edip etmediğini sorguluyor musun? Yoksa ne alsan hakkını alamadığını mı düşünüyorsun? Sahip olmak istediğini hak etme ölçüsü kişinin öz ölçütüdür. Bu ölçütü özellikle çocuklarımıza,gençlerimize değer olarak kazandırmamız önemlidir.

ALTI: VERDİĞİMİZİ (maddi değerler,takdir etme,beğeni,hatta sevgi, saygı) verdiğimizin hak edip etmediğini düşünüyor musun? Çocuklarımız, yakınlarımız için de geçerlidir. Bunu yaşama geöirmek sorumluluk eğitimidir.

YEDİ: HAKLI OLDUĞUN ZAMAN,hakkını almak için mücadele etme cesaretine sahip misin? Yoksa içinden öfkelenip,için içini yiyip hiç bir şey yapmıyor musun?

SEKİZ: HAKSIZ OLDUĞUN ZAMAN,özür dilemeyi biliyor musun? Haksız olduğun konuyu telafi etme cesaretin var mı? Yoksa,öyle geçip gidiyor musun?

DOKUZ: BORÇLU OLDUĞUN ŞEYLERİ BİLİYOR MUSUN? Borç yalnız para borcu değildir. Kaybettiğimiz Tahsin Yücel’e de borçluyuz. Bizi biz yapan herkese borçluyuz. Atatürk’e neler borçlu olduğumuzu düşünüyor muyuz? Kimlere borçlu olduğunu bilmek çok önemli bir uygarlık ölçütüdür bence. Yoksa kimseye borçlu olduğunu düşünmüyor musun?

ON: ALACAKLI İSEN,sana borçlu olanlar konusunda ne yapıyorsun? Kimin,kimlerin sana borçlu olduğunu düşünüyorsun. ‘Bana borçlu’ derken kimi,kimleri düşünüyor,borcu nasıl tanımlıyorsun?

* * *

Uygar birey kendi kişiliği,kimliği,karakteri ile kendisidir. Kültürü,eğitimi ile de sosyalleşir. Kendisi ile sosyal kimliği arasında da etkin geçişler vardır.

Uygarlık,gökdelenlerle olmaz,otoyollarla,lüks arabalarla olmaz. Uygarlık birey ölçeğinde de,toplum ölçeğinde de:

Kendi dışındakilerin haklarına kendi hakları gibi saygı duymakla,sahip çıkmakla tanımlanır. Dürüst olmamak,başkasının elindekine göz dikmek,zorbalık,yaygara ile doğruları susturmak uygarlıkla bağdaşmaz.

Uygar olmayan bir toplumda da demokrasi olmaz.

Demokrasi uygar insanların ve uygar toplumların yönetim biçimidir.

Uygar olmayan toplumların zorunlu yönetim biçimi otokrasidir.

Hitler Almanyası uygar değil miydi? Hayır,değildi.

Bizim toplumumuz? Uygar mı,değil mi?

Olan bitene bakınız. Ölçütleri değerlendiriniz.

Karar vermeniz hiç zor değildir.

Reklamlar
Bu yazı Genel içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s